Teşvik belgesi neyi sağlar?
Yatırım teşvik belgesi; makine-teçhizat alımlarında KDV istisnası ve gümrük vergisi muafiyeti, kazanca uygulanan indirimli kurumlar vergisi, sigorta primi işveren desteği ve bölgeye göre faiz/kâr payı desteği ile yatırım yeri tahsisi gibi unsurları tek çatıda toplar. Destek yoğunluğu, 9903 sayılı Yatırımlarda Devlet Yardımları Hakkında Karar (RG 30/5/2025-32915) çerçevesinde; yatırımın girdiği programa (Türkiye Yüzyılı Kalkınma Hamlesi ya da Sektörel Teşvik Sistemi), sektörüne ve bölgesine göre kademelenir. Genel teşvik uygulaması kaldırılmış olup yalnızca karar eklerinde sayılan sektörler desteklenir.
Pratik bilgi
Makine listesindeki değişiklikler (marka, adet, menşe) belge revizesi gerektirir; revizesiz sapmalar tamamlama vizesinde sorun çıkarır.
Teşvik modellemenizi birlikte yapalım
Yatırım planınızı destek unsurlarıyla eşleştirir, başvuru ve taahhüt sürecini uçtan uca yönetiriz.
Başvuru: E-TUYS üzerinden
Başvuru, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı’nın elektronik sistemi E-TUYS üzerinden, yetkilendirilmiş kullanıcı aracılığıyla yapılır. Dosyanın kalbi yatırım bilgi formu, makine-teçhizat listeleri ve finansman planıdır. Değerlendirme; yatırımın asgari tutar şartını ve destek sınıfına uygunluğunu esas alır.
Zamanlama: en kritik kural
Teşvik uygulamasının altın kuralı zamanlamadır: belge tarihinden önce yapılan harcamalar kural olarak destek kapsamına girmez. Sipariş ve ödeme planı, belge takvimiyle hizalanmalı; acil alımlar için belge başvurusunun beklenmesi ticari olarak mümkün değilse riskin bilinçli alınması gerekir.
Sık yapılan hatalar
Uygulamada belgeyi riske atan tipik hatalar: harcama kalemlerinin listelerle uyuşmaması, ithal makinede menşe ve kullanılmışlık kurallarının atlanması, yatırım süresinin revizesiz aşılması, istihdam taahhütlerinin izlenmemesi ve teşvikli makinenin izinsiz devri. Bu hataların çoğu, belge sonrası “taahhüt takibi” düzeniyle önlenir.
Tamamlama vizesi
Yatırım bitince süreç kapanmaz: tamamlama vizesi ile harcamaların ve taahhütlerin gerçekleştiği belgelenir. Vize alınmadan destekler kesinleşmez; eksiklikler geri ödeme ve ceza riskine dönüşebilir.
Teşvik türleri: hangi yatırıma hangi pencere?
Sistem tek tip değildir. Bölgesel teşvikler, yatırımın ilinin bulunduğu kademeye göre destek yoğunluğunu belirler; doğu illerine gidildikçe vergi indirimi ve prim desteği süreleri uzar. Sektörel Teşvik Sistemi (öncelikli ve hedef yatırımlar) ile Türkiye Yüzyılı Kalkınma Hamlesi programları (Teknoloji Hamlesi, Yerel Kalkınma Hamlesi, Stratejik Hamle) bölgeden bağımsız güçlü pencereler açar. Proje bazlı destekler ise büyük ölçekli, teknoloji yoğun yatırımlar için Cumhurbaşkanı kararıyla özel paket sunar. Ar-Ge ve tasarım merkezleri ile teknopark rejimleri ayrı mevzuatta yürür ve teşvik belgesiyle birlikte kurgulanabilir. Yabancı yatırımcılar bu pencerelerin tamamından 4875’in eşitlik ilkesi gereği yerli yatırımcıyla aynı şartlarda yararlanır.
Teşviki işlemle birlikte planlamak
Teşvik planı, yatırımın hukuki kurgusundan ayrılamaz: şirketin kuruluş yapısı ve sermaye planı, teşvikli makinelerin mülkiyet ve finansman modeli (leasing dahil), istihdam taahhütlerinin iş hukuku düzeniyle uyumu ve devralma senaryolarında belgenin devri. Yatırım tamamlanmadan yapılacak bir pay devri veya birleşme, belge şartlarını etkileyebilir — due diligence aşamasında teşvik taahhütleri ayrı bir inceleme kalemidir. Çifte vergilendirme anlaşmalarının sağladığı avantajlarla birleştirildiğinde, teşvik mimarisi yatırımın gerçek getirisini belirleyen değişkenlerden biri hâline gelir.
Köksal yaklaşımı
Vergi, Yatırım Teşvikleri ve Devlet Destekleri odağımız; teşvik modellemesini vergi uyumu ve muhasebe ekibimizle birlikte, yatırımın hukuki kurgusunun içine yerleştirir. Başvurudan tamamlama vizesine kadar taahhüt takibini tek takvimde yürütürüz.
Sonuç
Yatırım teşvik belgesi, başvuru formu değil finansal mimari işidir: doğru sınıf, doğru zamanlama ve disiplinli taahhüt takibi. Bu mimari yatırım planının içine kurulduğunda, teşvik kâğıt üzerindeki orandan gerçek nakit avantajına dönüşür.
